नारायणी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह, गैंडाकोट–९, नवलपुर

नारायणी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले आफ्नो स्थापना उद्देश्यअनुसार वन संरक्षण, दिगो व्यवस्थापन, पूर्वाधार विकास, वातावरण संरक्षण, पर्यटन प्रवर्द्धन तथा सामुदायिक सशक्तीकरणका क्षेत्रमा विभिन्न योजनाहरू सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्दै आएको छ। हालसम्म सम्पन्न प्रमुख योजनाहरू निम्नानुसार रहेका छन्।

वन संरक्षण तथा व्यवस्थापन अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• वन क्षेत्रको सीमाङ्कन कार्य सम्पन्न, पिल्लर जडान तथा नक्शाङ्कन

• वन क्षेत्र वरिपरि घेराबार निर्माण

• सूचना तथा चेतनामूलक साइनबोर्ड स्थापना

• नियमित वन गस्ती व्यवस्था लागू

• आगलागी नियन्त्रण तथा न्यूनीकरण योजना कार्यान्वयन

• जोखिमयुक्त क्षेत्रमा अग्निरेखा निर्माण

• बिरुवा रोपाइँ तथा पुनःवनरोपण कार्यक्रम सम्पन्न

• सामुदायिक नर्सरी स्थापना तथा सञ्चालन

वन उत्पादन व्यवस्थापन अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• उपभोक्तालाई दाउरा, काठ तथा घाँस–दाउरा वितरण प्रणाली व्यवस्थित

• गैरकाष्ठ वन पैदावार (बाँस, जडीबुटी, फलफूल) पहिचान तथा संरक्षण

• सामुदायिक प्रयोगका लागि वन उत्पादन संकलन तथा व्यवस्थापन निर्देशिका लागू

• दिगो उपयोग सुनिश्चित गर्ने दिगो वन व्यवस्थापन अभ्यास प्रारम्भ

सिँचाइ तथा पूर्वाधार विकास अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• फलफूल तथा पुष्प वाटिकाका लागि सिँचाइ मोटर जडान

• पाइपलाइन विस्तार तथा पानी ट्यांकी निर्माण

• वन क्षेत्रभित्र आन्तरिक बाटो, ट्रेल तथा पदमार्ग सुधार

• पर्यटक तथा उपभोक्ताको सहजताका लागि ढलान बाटो निर्माण

• उद्यान सञ्चालनका लागि विद्युतीय मिटर जडान तथा लाइन विस्तार

वातावरण संरक्षण तथा हरियाली प्रवर्द्धन अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• फलफूल वाटिका स्थापना

• पुष्प वाटिका तथा हरियालीकरण कार्यक्रम सम्पन्न

• सिमसार क्षेत्रको संरक्षण तथा सुधार कार्य

• नियमित सफाइ अभियान सञ्चालन

• प्लास्टिक प्रयोग न्यूनीकरण अभियान

• वातावरणमैत्री संरचना निर्माण अभ्यास सुरु

पर्यटन तथा पर्यापर्यटन विकास अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• पिकनिक स्थल विकास

• भ्यू टावर निर्माण

• चर्खा पिङ तथा मनोरञ्जन संरचना स्थापना

• घोडा सवारी क्षेत्र सञ्चालन

• गोल विश्राम स्थल निर्माण

• ताल निर्माण कार्य सम्पन्न

• वनदेवी मन्दिर संरक्षण तथा सौन्दर्यकरण

• भ्यू–डेक, फोटो प्वाइन्ट, सेल्फी प्वाइन्ट निर्माण

• पार्किङ क्षेत्र व्यवस्थापन

सामुदायिक तथा सामाजिक विकास अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• उपभोक्ताका लागि तालिम तथा क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम

• महिला, दलित तथा विपन्न लक्षित कार्यक्रम सञ्चालन

• आयआर्जन तथा जीविकोपार्जन सहयोग कार्यक्रम

• सामुदायिक सहभागितामा आधारित सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू

प्रशासन, सुशासन तथा संस्थागत विकास अन्तर्गत सम्पन्न योजनाहरू

• नियमित साधारणसभा तथा समिति बैठक सञ्चालन

• लेखा परीक्षण (अडिट) सम्पन्न

• आर्थिक तथा प्रशासनिक पारदर्शिता प्रणाली लागू

• कार्यालय व्यवस्थापन सुधार

• डिजिटल अभिलेख तथा सूचना व्यवस्थापन प्रणाली सुरु

• सामुदायिक वनको वेबसाइट/अनलाइन सूचना प्रवाह प्रारम्भ

निष्कर्ष

हालसम्म सम्पन्न यी योजनाहरूले नारायणी सामुदायिक वनलाई दिगो वन व्यवस्थापन, वातावरण संरक्षण, पर्यापर्यटन प्रवर्द्धन र सामुदायिक विकासको नमूना संस्था का रूपमा स्थापित गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका छन्। आगामी दिनमा यी उपलब्धिहरूलाई आधार मानेर थप दीर्घकालीन र प्रभावकारी योजनाहरू अघि बढाउने लक्ष्य लिइएको छ।